Wejście do chińskiej restauracji bez znajomości języka potrafi zestresować — ale pięćdziesiąt dobrze dobranych zwrotów i jeden pełny dialog scenariuszowy wystarczą, by zamawiać, modyfikować zamówienie i płacić jak stały bywalec. Ten przewodnik to kompletny zestaw przetrwania w restauracji: cyfry od 1 do 10, klasyfikatory żywnościowe, ponad 30 popularnych pozycji menu, 20 najważniejszych dań, które warto rozpoznawać, oraz pełny dialog od wejścia do wyjścia, który możesz przećwiczyć przed kolejnym posiłkiem na mieście.
Najszybszym sposobem, by poczuć się pewnie w chińskiej restauracji, jest zapamiętanie niewielkiego zestawu zwrotów o dużym wpływie — a nie uczenie się całego języka. Zamawianie jedzenia to jeden z najbardziej wdzięcznych scenariuszy na początku nauki, bo słownictwo jest konkretne, zwroty się powtarzają, a obsługa zwykle wykazuje cierpliwość wobec uczących się.
Przewodnik ułożony jest według naturalnego przebiegu wizyty w restauracji — od momentu wejścia do chwili, gdy płacisz i wychodzisz. Każda sekcja nawiązuje do poprzedniej, a każdy zwrot zawiera pinyin, dzięki czemu możesz ćwiczyć wymowę z nagraniem. Po lekturze będziesz mieć kompletny zestaw pięćdziesięciu zwrotów i pełny dialog do przećwiczenia w piętnaście minut.
Bez dwóch elementów nie zamówisz absolutnie nic: cyfr (do określenia ilości) i klasyfikatorów (do poprawnego liczenia jedzenia i napojów). Przećwicz je najpierw — są krótkie i ciągle się powtarzają.
Misek (ryż, zupa, makaron)
一碗面 (yì wǎn miàn) — jedna miska makaronu
Filiżanek lub szklanek (woda, herbata, piwo)
两杯茶 (liǎng bēi chá) — dwie filiżanki herbaty
Talerzy (dania, warzywa)
一盘饺子 (yì pán jiǎozi) — jeden talerz pierożków
Porcji (najbardziej uniwersalny)
一份炒饭 (yí fèn chǎofàn) — jedna porcja smażonego ryżu
Pierwsze trzydzieści sekund decyduje o atmosferze. Te pięć zwrotów obejmuje powitanie, prośbę o stolik i prośbę o menu — trzy najczęstsze otwarcia w chińskiej restauracji.
Pozycje w menu dzielą się na proste kategorie: ryż, makaron, warzywa, mięsa, napoje. Opanowanie jednego czy dwóch słów z każdej kategorii daje działające słownictwo w mniej niż godzinę. Poniżej lista startowa trzydziestu pozycji — każde z tych słów pojawia się na praktycznie każdym chińskim menu.
米饭 (ryż), 面条 (makaron), 馒头 (bułka gotowana na parze), 包子 (bułka nadziewana), 饺子 (pierożki), 粥 (owsianka / kleik ryżowy)
猪肉 (wieprzowina), 牛肉 (wołowina), 鸡肉 (kurczak), 鸭肉 (kaczka), 羊肉 (baranina)
白菜 (kapusta), 西红柿 (pomidor), 土豆 (ziemniak), 胡萝卜 (marchew), 黄瓜 (ogórek), 茄子 (bakłażan), 豆腐 (tofu)
鱼 (ryba), 虾 (krewetka), 螃蟹 (krab), 海带 (wodorosty)
水 (woda), 茶 (herbata), 啤酒 (piwo), 可乐 (cola), 果汁 (sok), 牛奶 (mleko)
酱油 (sos sojowy), 醋 (ocet), 辣椒 (chili), 盐 (sól), 糖 (cukier)
Te dwadzieścia dań pojawia się w chińskich menu na całym świecie. Nie musisz umieć ich przygotować, ale rozpoznawanie nazw pozwala zamawiać pewnie — zarówno wtedy, gdy widzisz je w karcie, jak i wtedy, gdy kelner je poleca.
Kung Pao z kurczakiem
Mapo tofu
Smażony ryż z jajkiem
Smażony ryż po Jangczou
Duszony brzuch wieprzowy w sosie sojowym
Słodko-kwaśna polędwica
Wieprzowina w stylu yu xiang
Kaczka po pekińsku
Pierożki z zupą (xiaolongbao)
Wontony
Syczuański makaron dan dan
Makaron z Lanzhou z wołowiną
Ostry makaron z Chongqing
Wołowina smażona z dymką
Ryba gotowana na parze
Smażona fasolka szparagowa
Brokuły z czosnkiem
Zupa kwaśno-ostra
Jajecznica z pomidorami
Sałatka z ogórka
Gdy masz już wybrane danie, pozostaje określić ilość, dostosować smak do swoich preferencji lub alergii, a także zdecydować, czy jesz na miejscu, czy na wynos. Te dziesięć zwrotów pokrywa niemal każdą modyfikację, jakiej będziesz potrzebować.
Oto kompletny dialog, który możesz przećwiczyć przed wyjściem do chińskiej restauracji. Przeczytaj go trzy razy na głos, a potem powtórz z przyjacielem lub z nagraniem. Znajomość tego dwunastolinijkowego przebiegu na pamięć wystarczy, by poradzić sobie w 90% sytuacji przy stole.
Znajomość kontekstu kulturowego potrafi zmienić stresujący posiłek w spokojne doświadczenie. Kilka kluczowych norm zaskakuje niemal każdego zachodniego podróżnika — ale gdy już je znasz, łatwo się w nich odnaleźć.
W Chinach kontynentalnych napiwek nie jest wymagany. Drobne zaokrąglenie jest mile widziane przy doskonałej obsłudze, ale 10% to gest hojności, a nie oczekiwanie. W Hongkongu i na Tajwanie do rachunku często doliczany jest 10% serwis.
Gorąca herbata zwykle pojawia się przy stole za darmo, gdy tylko usiądziesz — to element posiłku, a nie dodatkowa opłata. Jeśli jej nie chcesz, zostaw filiżankę pełną i nikt jej nie doleje.
Wiele restauracji stosuje zasadę „minimalnego zamówienia” przy hotpocie i w niektórych miejscach na grupowe wyjścia. Jeśli jesz sam, szukaj w菜单 opcji „小份” (mała porcja) — większość lokali oferuje pół porcji dań głównych.
To normalne, że rachunek przynoszony jest bez pytania, gdy przez chwilę nic nie zamawiasz. Proszenie o rachunek jest grzeczne, ale rzadko konieczne.
Jeśli danie nie pojawia się dłużej niż dwadzieścia minut, możesz grzecznie zapytać: „我的菜还没上” (Moje danie jeszcze nie przyszło) — obsługa zwykle przynosi je w ciągu kilku minut albo proponuje zniżkę.
Zapisz tę sekcję i przejrzyj ją rano przed posiłkiem na mieście. Pięćdziesiąt zwrotów uporządkowanych jest według scenariusza, więc potrzebny fragment przejrzysz w mniej niż minutę.
你好 (dzień dobry), 早上好 (dzień dobry rano), 晚上好 (dzień dobry wieczorem), 再见 (do widzenia)
一位 / 两位 / 三位 (1 / 2 / 3 osoby), 请问洗手间在哪? (gdzie jest toaleta?)
请给我菜单 (proszę menu), 有英文菜单吗? (menu po angielsku?), 可以推荐吗? (czy może Pan/Pani polecić?), 招牌菜是什么? (jakie jest danie popisowe?)
我要这个 (poproszę to), 少辣 (mniej ostre), 不要辣 (bez przypraw), 不要香菜 (bez kolendry), 打包 (na wynos)
两杯茶 (dwie herbaty), 一杯咖啡 (jedna kawa), 一瓶啤酒 (jedno piwo), 不要冰 (bez lodu)
请给我账单 (proszę rachunek), 可以刷卡吗? (karta OK?), 可以微信支付吗? (WeChat Pay?), 不用找了 (reszty nie trzeba)
我过敏花生 (alergia na orzeszki ziemne), 我不吃辣 (nie jem ostrego), 我是素食者 (jestem wegetarianinem)
很好吃 (bardzo smaczne), 谢谢 (dziękuję), 太好吃了 (ale pyszne), 还会再来 (wrócę)
Nie. Większość obsługi w chińskich miastach jest przyzwyczajona do klientów anglojęzycznych i doceni każdą próbę mówienia po chińsku. Proste 你好 i 谢谢 robią ogromne wrażenie, nawet jeśli reszta rozmowy toczy się po angielsku.
Niekoniecznie — możesz wskazać pozycję palcem albo skorzystać z aplikacji tłumaczeniowej. Znajomość dwudziestu najpopularniejszych nazw dań pozwala jednak zamawiać pewnie, a w wielu restauracjach i tak częściej padają ustne nazwy dań niż wskazania w karcie.
Powiedz „我吃素” (wǒ chī sù) albo „我是素食者” (wǒ shì sùshí zhě). Większość chińskich restauracji oznacza opcje wegetariańskie znakiem 素, ale i tak warto zapytać — niektóre dania bazują na bulionie lub sosach zwierzęcych, co nie wynika jasno z menu.
W Chinach kontynentalnych WeChat Pay i Alipay zdecydowanie dominują — są popularniejsze nawet niż gotówka. Karty płatnicze przyjmują większe restauracje i hotele, ale małe, lokalne lokale już nie. Hongkong i Tajwan to inna bajka — zarówno gotówka, jak i karta kredytowa są powszechnie akceptowane.
Poproś o polecenie: „可以推荐吗?” (kěyǐ tuījiàn ma?). Kelnerzy w rodzinnych restauracjach chętnie dzielą się swoimi ulubionymi daniami. Możesz też zapytać „招牌菜是什么?” (zhāopái cài shì shénme? — jakie jest wasze danie popisowe?), żeby wybrać najbezpieczniej.
Tak — nawet dziesięć–dwadzieścia najpopularniejszych dań daje ogromnego kopa pewności siebie. Ćwicz z fiszkami audio przez tydzień przed wyjazdem, a już drugiego dnia będziesz zamawiać jak stały bywalec.
HSK Reviso zamienia każdy zwrot z tego przewodnika w fiszkę typu tap-and-flip z nagraniem native speakera. Zbuduj pamięć mięśniową raz, a rozmowa w restauracji zostanie z Tobą na całe życie. Pierwsze pięćdziesiąt zwrotów wypróbujesz za darmo.
Ćwicz zwroty z HSK Reviso